Billie Holiday: Strange fruit

 
 

Terugkijkend op het jaar 2008 is de verkiezing van Barack Obama voor mij toch wel het moment van het jaar. Zelfs een jaar geleden had ik dit niet voor mogelijk gehouden om nog maar te zwijgen over dergelijke mogelijkheden ten tijde dat Sam Cooke “a change is gonna come” pende, het nummer dat in de coverversie van Seal het verkiezingslied van Obama werd. Cooke heeft dit nummer overigens ooit als reactie geschreven op “Blowing in the wind” van Bob Dylan omdat hij er van baalde dat dit nummer niet door hem dan wel door een andere Afro-Amerikaan was geschreven. Als ik de tekst van “Blowing in the wind” lees dan kan ik me daar wel iets bij voorstellen:

 
Yes, 'n' how many years can some people exist
Before they're allowed to be free?
Yes, 'n' how many times can a man turn his head,
Pretending he just doesn't see?
The answer, my friend, is blowin' in the wind,
The answer is blowin' in the wind.
 
Niet verwonderlijk dat Cooke dit nummer opnam in zijn liveshows en ik heb wel eens een live versie gezien van Cooke….. Schitterend !!!
In het begin van de 20ste eeuw werd het de blanke jeugd nog verboden om te luisteren naar “zwarte muziek” omdat dit een slechte invloed op hen zou kunnen hebben en Afro-Amerikanen moesten vooral niet geaccepteerd worden. Door de jaren hebben de nodige platen het bewustzijn van de Afro-Amerikanen aangewakkerd zoals onder meer het eerder genoemde “a change is gonna come”, en “Say it loud, I’m black and I’m proud” (James Brown). Om overigens maar helemaal te zwijgen over de gehele hiphop beweging in de jaren ’80 onder leiding van Public Enemy. De onvrede en de woede op deze platen waren tastbaar en er werden zeer harde en confronterende teksten op keiharde beats gezet en op de luisteraar losgelaten. De jeugd (waaronder veel blanke jeugd) kon er geen genoeg van krijgen. Afro-Amerikanen veranderden in popsterren en werden door blanken geadoreerd. Het schrikbeeld van de gevestigde blanke orde in het begin van de 20ste eeuw was een feit geworden.
 
Echter lang voordat Martin Luther King zijn “I have a dream” speach hield en zelfs ruim voordat Rosa Parks weigerde haar zitplaats af te staan in de bus aan een blanke passagier werd één van de belangrijkste nummers van de 20ste eeuw opgenomen door de “angel of Harlem”, Billie Holiday. Het nummer “Strange Fruit” werd in 1939 uitgebracht als b-kantje van het 78 toerenplaatje “Fine and Mellow” op het Commodore label. Het nummer gaat over de weerzinwekkende lynchpartij op twee zwarte jongeren in Marion, Indiana. Een foto van deze lynchpartij zou de aanleiding zijn geweest dat Lewis Allan dit nummer zou hebben geschreven.
Arnold Rypens (dit zou de Belgische evenknie moeten zijn van Leo Blokhuis) heeft in zijn boek “The Originals: de herkomst van de hits” het navolgende geschreven over Strange Fruit:
 
“Song over de lynchpraktijken in de Bible Belt, geschreven door Lewis Allan, een jonge zwarte dichter die de tekst hiervan persoonlijk aan Billie Holiday overhandigde tijdens één van haar tournees door het Zuiden van de States. Omdat haar eigen platenfirma (Vocalion) er niets voor voelde om aan politiek te doen, switchte ze over naar Milt Gablers Commodore-label.”
 
Waar of niet waar? Het laatste is correct. Door de rest kun je een dikke streep halen. Lewis Allan was helemaal geen zwarte dichter. Het nummer is geschreven (als een gedicht) door een Joodse leraar uit de Bronx genaamd Abel Meeropol. Deze man had twee zonen, Lewis en Allan, vandaar de naam. 
 
De versie van Strange Fruit door Billie Holiday vind ik adembenemend. De cornet aan het begin lijkt zo te zijn weggelopen van een begrafenis uit New Orleans. 
Met haar typerende zangstijl geeft zij de toch al zeer onheilspellende tekst een extra dimensie mee. In de tekst wordt een schitterend contrast geschapen tussen het ‘vriendelijke zuiden’ en de afschuwelijke, confronterende werkelijkheid van rassendiscriminatie. De tekst:
 
 
Southern trees bear strange fruit,
Blood on the leaves and blood at the root,
Black bodies swinging in the southern breeze,
Strange fruit hanging from the poplar trees.
 
Pastoral scene of the gallant south,
The bulging eyes and the twisted mouth,
Scent of magnolias, sweet and fresh,
Then the sudden smell of burning flesh.
 
Here is fruit for the crows to pluck,
For the rain to gather, for the wind to suck,
For the sun to rot, for the trees to drop,
Here is a strange and bitter crop.
 
Columbia Records wilde dit nummer niet uitbrengen uit angst voor tegenvallende verkoopcijfers in de Zuidelijke Staten. We hebben het hier tenslotte over 1939. Daarom is dit nummer uitgebracht op het Commodore label. Het was in die tijd één van de grootste verkoopsuccessen van Billie Holiday.  
 
Mede door zijn impact, de moed om een dergelijke plaat op te nemen in die tijd maar zeker ook door de wijze waarop dit door Holiday op plaat is gezet, verdient deze plaat zeker de kwalificatie “klassieker”. Laatst las ik nog dat dit nummer door “Time” in 1999 is verkozen als plaat van de eeuw. 
 
Holiday eindigde vaak haar optreden met “Strange fruit”. Met alleen een spot op haar gezicht gericht, haar hoofd naar achter gebogen, haar ogen gesloten, droeg zij bijna biddend het nummer voor. Wat had ik daar graag bij willen zijn…
Replay
Ed Muitjens
Billie Holiday
Strange fruit