Curtis Mayfield - Miss Black America

"Discrimination is a hellhound that gnaws at negroes in every waking moment of their lives to remind them that the lie of their inferiority is accepted as thruth in the society dominating them."

Het zijn de woorden van Martin Luther King. Gesproken in een tijd, de jaren '60, waarin de noodzaak hiervoor groot was. Het waren de jaren van beginnend Afro-Amerikaans bewustzijn, de jaren van de Civil Rights Movement. Op de golven van die beweging voerden ook muzikanten mee en gaven zodoende geluid aan dat bewustzijn. Sam Cooke's "A change is gonna come", Syl Johnson's "Something is holding me back (is it because I'm black?)" en James Brown's "Say it loud - I'm black and I'm proud", het waren enkele voorbeelden van dat groeiend besef bij de Afro-Amerikaanse bevolking dat ze ertoe deden, dat de weg naar volledige gelijkheid was ingeslagen. Ook Curtis Mayfield was een zanger/componist die in zijn songs veelvuldig de gelijkheid van rassen nastreefde en de trots van de Afro-Amerikaanse afkomst een stem gaf.  Dat deed hij in eerste instantie met de groep The Impressions, waarvan hij, na het vertrek van Jerry Butler in 1962, de belangrijkste zanger werd. "Keep on pushing", "People get ready" en "Were a winner" waren liederen over verandering, gelijkheid en het streven daarnaar. Liederen die muziek overstegen. Liederen die een symbolische vuist maakten.

Maar hoe belangrijk ook het werk van The Impressions was in de jaren '60, vanaf de jaren '70 heeft Curtis Mayfield pas echt furore gemaakt. Niet alleen was hij een exponent die funk in de soul wist integreren en zette hij Chicago als soulstad op de kaart maar hij bleef vooral ook geëngageerde teksten schrijven. Zoals op zijn veelgeprezen solodebuut uit 1970, simpelweg "Curtis" genoemd. Dat album en de albums die daarop volgden plaatste hem, terecht, tussen een Stevie Wonder en Marvin Gaye. Hij bleef die stem voor Afro-Amerikanen en zelfs voor andere rassen zoals onder meer in "We people who are darker than blue." In die titel zit de juiste dosis ironie opgesloten. De "tot hier en niet verder" mentaliteit overheerst:

We people who are darker than blue
Are we gonna stand around this town
and let what others say come true?

Maar ergens op het album steekt ook een merkwaardig fenomeen de kop op waarmee ik, persoonlijk, nogal problemen heb. Dat fenomeen dat ook nu nog volop aanwezig is in onze samenleving. Daar waar het bestrijden van ongelijkheid, gegoten in welke kunstvorm dan ook, erg goed aanvoelt, voelen bepaalde initiatieven, juist vanuit de hoek van hen die gediscrimineerd worden, soms ongemakkelijk aan. Zo staat er op het album "Curtis" een nummer genaamd "Miss Black America". Een nummer dat, zoals wel duidelijk mag zijn, gaat over een missverkiezing van Afro-Amerikaanse vrouwen. Bij een missverkiezing, vooral georganiseerd door mannen, nemen mijn tenen per definitie al een spastische krulstand aan maar ook een missverkiezing waaraan alleen Afro-Amerikaanse vrouwen mee mogen doen is, wat mij betreft, het bestrijden van discriminatie terwijl men zich tegelijkertijd met een flinke lading hagel in de voet schiet. Juist in het benoemen van een groep, die gediscrimineerd wordt, zit wat mij betreft al de bevestiging van ongelijkheid opgesloten. In hoeverre wordt onnodige nadruk gelegd op het ogenschijnlijke "anders zijn"? Als aan het einde van de dag het licht uitgaat zijn we namelijk allemaal mensen. Ongeacht ras, geloof of seksuele geaardheid. Allemaal mensen met angsten, verlangens en hoop. Niet meer en niet minder. Maar de consequentie van het benoemen van een groep kan zijn dat ze uit de anonimiteit van het "mens zijn" wordt gehaald. Alsof die groep mensen afwijkt van anderen. Moet de nadruk niet veel meer worden gelegd op het streven naar volledige gelijkheid, naar het wegvallen van ongelijkheid tussen rassen, naar de zoektocht naar van volstrekte eenheid? Naar het vasthouden van het gedachtegoed maar het overboord gooien van het instituut, zoals een "Miss Black America"? Was het tenslotte ook niet Martin Luther King die volledige gelijkheid predikte?


Ongeveer een half jaar geleden luisterde ik nogmaals naar "Miss Black America". Ik luisterde met acht regeringsjaren Obama in mijn achterhoofd en was onthutst om vast te moeten stellen dat de "Miss Black America verkiezing" nog steeds bestaat. Dat terwijl er in de bijna vijftig jaar die zijn verstreken weliswaar nog lang geen gelijkheid is bewerkstelligd, maar wel degelijk iets is veranderd. En die verandering wordt verpersoonlijkt door een man die de 44ste president van de V.S. werd. Een (deels) Afro-Amerikaan die het wist te schoppen tot president van de Verenigde Staten. Wat je ook van zijn beleid mag hebben gevonden, het aspect van een Afro-Amerikaan in het Witte Huis is van ongelooflijke symbolische waarde geweest en is dat nog steeds. Martin Luther King gaf in de jaren '60 een perfecte definitie van discriminatie die Afro-Amerikanen iedere dag ten deel vielen. Met Obama als president gaf het Afro-Amerikanen uiteindelijk het gevoel dat ze de leugen, die als waarheid is geaccepteerd door een grote groep blanken met betrekking tot hun zogenaamde inferioriteit, van zich af konden smijten. Waarom dan nog het in ere houden van zo'n racistisch ogende en achterhaalde vrouwenkeuring?


Vorige week kwam Curtis Mayfields "Miss Black America" nogmaals voorbij. Na ruim zes maanden "Trump". Een president die niet terugdeinst voor een beetje discriminatie. Of het nu mensen betreft uit een aantal moslimlanden, transgenders die graag hun land willen dienen, Mexicanen die middels een muur "buiten de deur" moeten worden gehouden, het maakt hem niet uit. Op een ongekende schaamteloze manier schoffeert hij en heeft het er alle schijn van dat hij mensen discrimineert die al vaker met de vinger zijn nagewezen en het juk van discriminatie op hun frêle schouders hebben gevoeld. De gratieverlening van sheriff Arpaio en het weigeren om de doodslag/moord op de vrouw in Charlotsville door een (rechts-extreme) automobilist als terroristisch te bestempelen onderbouwen die stelling alleen maar. En na zes maanden "Trump" merk ik dat we terug in de tijd aan het reizen zijn. Dat ik opeens "Miss Black America" beter begrijp dan zes maanden geleden. Nog steeds vind ik het een bar slecht initiatief, maar ik begrijp dat de acht jaren van Obama inmiddels ver achter ons liggen. Het wordt stilaan weer tijd voor een nieuwe Curtis Mayfield. Hijzelf raakte in het begin van de jaren '90 van zijn nek af verlamd toen op het podium een lichtbak op hem viel. Het weerhield hem niet om midden jaren '90 nog een album op te nemen. Met daarop wederom een versie van "We people who are darker than blue". Zijn lichaam was dan wel verlamd, zijn geest niet. Op 26 december 1999 overleed hij. Suikerziekte had eerst zijn benen opgeëist, daarna zijn leven.

Nieuwe Curtis Mayfield's scherpen hun pen en stappen op de barricade. Op de bühne. Omdat het ook nu nodig is. Omdat stompzinnigheid, haatzaaiend gedrag en discriminatie altijd bevochten moet worden. Maar wel liever zonder initiatieven zoals een "Miss Black America" verkiezing. Volledige gelijkheid, dat moet altijd het streven zijn. Zoals Martin Luther King dat meer dan vijftig jaar geleden voor ogen had. Zijn woorden echoën ook vandaag uit een ver verleden door. Ik hoop dat ze in volle hevigheid het Witte Huis mogen bereiken. En ik hoop vooral dat ze worden gehoord.    


              "We must live together as brothers or perish together as fools."

 

Ed Muitjens