Eliza Carthy: Neptune

 
 

Al op haar Red/Rice dubbelaar uit 1998 toonde Eliza Carthy een avontuurlijkheid die je misschien niet direct zou verwachten bij ‘zo’n Engels folkmeisje.’ Toen nog netjes verdeeld over de twee schijfjes: eentje dat probleemloos de goedkeuring van de folkpuristen kon wegdragen, het andere bij wie het diezelfde puristen wit om de neus werd. Eliza kreeg de folkmuziek met de paplepel ingegoten door ouders Martin Carthy en Norma Waterson, maar wie beide ouders een beetje kent in muzikaal opzicht weet dat het ook geen mensen zijn die krampachtig binnen de folklijntjes kleuren. Inmiddels biedt Eliza haar muziek niet meer keurig gedoseerd aan.

 
Zeker, ze is nog steeds in staat het traditionele lied op een indrukwekkende manier neer te zetten - luister maar naar het vorig jaar verschenen Gift, een pareltje van een Engelse folkplaat dat ze samen met haar moeder maakte. Maar op haar eigen platen versmelten inmiddels talloze muziekstromen moeiteloos, monteert ze ontelbare referenties naar uiterst diverse muziek uit vele decennia tot boeiende collages en bijt ze als een rebel van zich af in scherpzinnige teksten, om het volgende moment zichzelf een spiegel voor te houden en uiteindelijk de luisteraar na het verstrijken van de laatste prachtige tonen naar adem snakkend achter te laten. Neptune heet haar jongste plaat, Dreams of Breathing Underwater haar vorige. Ik vrees dat we vinnen moeten ontwikkelen om deze dame te blijven volgen.
 
Blood On My Boots heet de aftrap op Neptune en als je die overleeft ben je vervolgens een gewillig slachtoffer. Cabaret, musical, big band, begin maar met verzamelen. Alsof je naar afleveringen uit True Blood, Deadwood en Mad Men door elkaar kijkt, en dan die ondertiteling:
 
I was drinking champagne with Jerry Springer I was young and dressed up to the nines I looked on adoringly in West End walls of mirrors at my face At my fond-arsed designs - And Oh my dears, It was five pounds a glass, don’t you know…
 
War doet vervolgens nog een flinke dosis sixties pop in de mix, om plotseling Kurt Weill te voorschijn te roepen met Brechtiaans beeldmateriaal. Om snel weer plaats te maken voor het plechtstatige, buitengewoon mooi en soulvol gezongen Write a Letter: If I had a pen I’d write a letter / If I had a soul I’d wash it out / If I had you again I would carry my own pain… Met Tea At Five volgt dan nog een behaaglijke ballad, zodat je even op adem kunt komen.
 
Monkey lijkt dan plotseling weer een parodie op Boney M, al contrasteert de luchtigheid van de muziek wel erg met de tekst: ze voelt zich als het meisje dat in handen van King Kong is gevallen, How I wish I was single again… De fraaie ballade Revolution lijkt de verbijsterde luisteraar vervolgens te hulp te komen, maar die tekst… (Whiskey and bitterness / Took the man I loved away/In his place a tyrant/That got worse every day on day/I should have left him…) Niets is wat het lijkt in deze multimediale kijkdoos van Eliza Carthy.
 
We naderen het einde van de plaat en nog geen spoortje folk, of heb ik het gemist? Met Britain Is a Car Park verhult ze haar achtergrond in ieder geval niet, de eerste maten lijkt het er zelfs op dat ze de traditional The Oak and the Ash op gepaste wijze ten gehore gaat brengen. Maar na een paar maten gaat de versnelling erin en lijkt het meer op iets wat je punk-folk zou kunnen noemen. Het verhaal: de gegoede Britse burgerij trekt naar Spanje, de Engelse grond nog slechts parkeergelegenheid, waar de gastarbeiders mooi op de auto’s kunnen passen.
 
Aan het slot van de plaat lijkt Eliza ons weer wat rust te gunnen, al ben je inmiddels genoeg op je hoede om een begintekst als No-one’s sweeter than my Romeo/Lying there in the morning als puur romantisch te accepteren (hint: is het ook niet!). Kurt Weill kijkt weer om de hoek in Hansel, een 'sprookje' over broodkruimels: We can’t make any breadcrumbs because we haven’t any bread/We are empty in the hearth and we are frightened in our beds. Mooie piano, dat wel…
 
Hemeltergend mooi is de afsluiter, Thursday, over een moeder die te weinig tijd voor haar kind kan vrijmaken. And now I am staring at sleeping musicians/And not at my sweetheart’s sweet head… Het kreng spaart echt niemand!
 
Neptune is een onthutsend eerlijke en indringende plaat, soms shockerend en bedrieglijk, soms gewoon ontroerend mooi. Flink ademhalen, neus dichtknijpen en erin duiken - je zult het niet betreuren.
John Smits
Eliza Carthy
Neptune

Ook interessant

Carthy, Hardy, Farrell & Young: Laylam Hans Jansen 26 Feb 2013
Eliza Carthy & Norma Waterson: Gift Rein van den Berg 19 Jul 2010