The Jayhawks: Paging Mr. Proust

 
 

Enige tijd geleden al verscheen er zomaar, ogenschijnlijk uit het niets, een nieuwe release van The Jayhawks. Bestaan die dan nog, hoor ik je denken? Jazeker bestaat deze band nog, al kan ik het niemand kwalijk nemen dat dit in je gedachten naar voren komt. Ik had het zelf ook kunnen denken, ware het niet dat ik me de laatste jaren weer eens verdiept heb in de band.  

Even een stukje geschiedenis ter opfrissing dan maar; ik ben geen liefhebber uit de begindagen. Eerlijk gezegd had ik niet zoveel op met de alternatieve gitaarrock, zoals ik het noemde, die begin en halverwege de jaren negentig best erg populair was en ze zelfs met verschillende songs de hitparade bestormden. Hoogtepunt was uiteraard hun album Holywood Town Hall. Verschenen in 1992, het jaar waarin de grunge en alternatieve scene volledig en definitief opbloeiden. The Jayhawks liftten, naast gewoonweg kwaliteit te leveren, mee op deze muzikale en commerciële stroom. Onderdeel van het bejubelde (en terecht) Def American Records van producer Rick Rubin (o.a Red Hot Chili Peppers, Slayer), dat hij begon nadat hij het befaamde DefJam Records verliet. Op dat label kwamen naast Slayer, Danzig, Black Crowes, ZZ Top, System Of A Down en Jesus And The Mary Chain ook Johnny Cash, Geto Boys, Pete Droge, Sir-Mix-A-Lot en Tom Petty. Ogenschijnlijk een allegaartje; toch zit er een visie achter, namelijk good old american music met een duidelijke basis in het verleden en deze vertalen naar het heden en toekomst. Er zat een duidelijke kwaliteit en visie/expressie in de artiesten die Rubin binnen haalde. 

Producer van dienst op Hollywood Town Hall was George Drakoulias die ook Black Crowes produceerde. De alternatieve gitaarrock geworteld in de countryrock van de jaren zestig en zeventig en vocale meerstemmigheid deed The Byrds, Poco, CSN&Y en Beach Boys herleven. Ze zijn daarmee mede initiator van een nieuw subgenre: de alt-country. Het werd een hitalbum als zovele van het label in die jaren. Wie kent niet Take me With You (When You Go), een geweldige hit in dat jaar ’92. Opvolger Tomorrow The Green Grass was misschien muzikaal wel degelijker en kwalitatief beter, maar haalde commercieel niets uit en met het veranderen van het muzikale landschap en het verlaten van de band door een van de zangers en belangrijkste tekstschrijver en musicus Mark Olson die voorrang gaf aan een solocarriere, verdween de glorie van de band net zo snel als het een aantal jaar ervoor gekomen was. Toch maakte de band onder leiding van die ander tekstschrijver en musicus Gary Louris nog steeds, zij het met steeds meer tussenpozen, bloedmooie albums en bewees de band dat het duo dat net zo belangrijk voor de band scheen te zijn als andere twee-eenheden in de popmuziek zoals Lennon-McCartney, Simon And Garfunkel of Jagger en Richards, het ook beiden individueel konden rooien. Olson bewees dat met de band die hij met zijn toenmalige vrouw bestierde maar ook Louris bewees zonder zijn mede kompaan en partner in crime dat hij geweldige liedjes en prachtige meerstemmigheid in de band kon behouden.  

Toch zijn ze enigszins in de vergetelheid geraakt. Oorzaak? Geen idee! Soms laat muziek, bekendheid en commercialiteit zich niet vatten in overzichtelijke oorzaken en gevolgen. Aan de kwaliteit van de albums en de daarop staande liedjes ligt het alvast niet, althans dat is mijn observatie. Er zijn geluiden die het tegendeel beweren en vinden dat de noodzaak van de band zichzelf in de loop van de tijd heeft ingehaald. Louris heeft het de afgelopen jaren niet makkelijk gehad. Aanhoudende depressies en een vasthoudende alcoholverslaving maakte het leven van Louis tot een hel die zo donker en zwaar werd dat hij een poging deed het aardse voor het eeuwige te verwisselen. Gelukkig lukte dat niet en krabbelde hij op, wist zowel depressie als verslaving de baas te worden en is vijf jaar na het verschijnen van hun laatste album Mockingbird Time, waarop Olson eenmalig terug in de band verscheen nadat beide kompanen elkaar op hun samenwerkingsverband Ready For The Flood alweer hadden gevonden. Dan nu decome back plaat Paging mr. Proust. 

De bezetting is naast Louris weer hetzelfde, behalve dan de afwezigheid van Olson, als op Tomorrow The Green Grass en Sound Of Lies. Gebleven zijn de meer dan uitstekende pop/rock liedjes met kop en staart, intelligente teksten die uitnodigen tot nadenken en sublieme melodieeen die de prachtige meerstemmige vocalen hebben waarin Louris als kopman de leiding neemt en die mij er steeds vol ontzag naar doen luisteren. Noodzakelijk zijn The Jayhawks niet gebleven, goed wel. Toch klinkt men hier frisser en vrolijker, opener ook dan op hun laatste albums. De mix van enerzijds The Byrds, CSN, Flying Buritto Brothers, Poco, Neil Young, Big Star en Beach Boys en anderzijds die typische alternatieve gitaarpop/rock die zo typisch lijkt voor de eighties en nineties, ik denk dan aan R.E.M, Teenage Fanclub, Pixies en aanverwante bands. The Jayhawks zijn altijd bij machte geweest om deze beide stijlen prachtig in hun unieke sound te doen laten samensmelten. Vernieuwend zijn ze daar allang niet meer mee. Leuk, lekker en goed klinkt het nog altijd en dat is anno 2016 allang goed genoeg.  

Dat 'lekker genoeg' mag bekend zijn: heerlijke melodieeen, meerstemmige zang, melancholie, weemoed en geslepen songs. Het begint al met opener Quiet Corners & Empty Spaces dat de beste dagen van de band terug haalt. Ook Lost The Summer en Lovers Of The Sun hebben aanstekelijke melodieen en heerlijke zangpartijen en laten oude tijden herleven, al zijn die tijden eigenlijk nooit weg geweest. Andere hoogtepunten naast de net genoemde opener zijn het ijzersterke Isabel's Daughter,Devil Is In Your Eyes en Pretty Roses In Your Hair. The Jayhawks die meer dan twintig jaar geleden hun 'fifteen minutes of fame' hadden, vergeten werden, verscheurd werden, beide kopmannen vonden elkaar weer, deden oude tijden herleven en hadden hun zware tijden (o.a verslaving, scheiding) en beide zijn gescheiden van elkaar nog steeds en opnieuw fris van de lever met hun passie bezig. Ik zag ze dit jaar op Take Root. Ik kende ze dan wel vanaf '93, maar begon ze pas een 15 jaar later te apprecieren met Hollywood Town Hall en Tomorrow The Green Grass, ander werk pakte ik pas dit jaar op. Ze bewijzen met die muzikale trip een voorloper van een genre te zijn en tegelijkertijd zijn ze er allang door ingehaald. Dat heeft iets triestigs over zich. Een triestheid die zich in hun muziek ook perfect laat vertalen. Voor mij bewijst de band dat ze met dit album, hun back catalogue en deze review dat ze als voorloper van een genre het niet verdienen vergeten te worden. Zo lang ze albums van deze kwaliteit afleveren moeten we deze band in ere houden.

 

Review
Arjan Post
The Jayhawks
Paging Mr. Proust