Lucinda Williams: The Ghosts of Highway 20 (II)

 
 

Naarmate de jaren verstrijken, groeit het besef dat er steeds meer verleden achter me ligt en de toekomst almaar minder dagen te bieden heeft. Die confrontatie met de eigen sterfelijkheid – en die van anderen – wordt in de regel geïnitieerd door een belevenis die je vertrouwde wereld dusdanig doet daveren dat er onherstelbare scheuren in de naden van je leven ontstaan. De onzekerheid van wat de gevolgen van een drastische beslissing zullen zijn, is zo’n ingrijpende ervaring. Een hoofdstuk afsluiten en een volledig nieuwe richting inslaan ook. Of definitief afscheid nemen van je jeugd, van je bekende omgeving, van mensen waarvan je houdt. Het verleden wijzigen kan een dergelijke gebeurtenis niet doen, dat gebeurt enkel door het wijzigende perspectief van waaruit je terugkijkt. Maar de dagen die je nog resten, die zijn er blijvend door veranderd.

Dat besef, of is het meer een gevoel, loopt als een onmiskenbare rode draad door The Ghosts of Highway 20, het nieuwe dubbelalbum van Lucinda Williams. In januari werd ze 63, een leeftijd waarop het leven doorgaans heel wat krassen op je ziel heeft achtergelaten. Bij Williams zijn die littekens aangebracht door de echtscheiding van haar ouders, turbulente en op de klippen gelopen relaties, het overlijden van haar moeder, de verwijdering met haar broer en de dood van haar Miller, een jaar geleden. Die facetten spelen een prominente rol in de teksten die ze schreef voor dit muzikaal en tekstueel hoogstaande album. Hoewel de nummers op The Ghosts of Highway 20 tot de beste behoren dat Williams in haar rijke loopbaan maakte, en muzikanten als Bill Frisell en Greg Leisz de plaat meer dan eens tot zeldzame hoogte uittillen, richt ik mijn aandacht hier vooral op de teksten. Want behalve een luisteraar ben ik ook een lezer. En Williams’ teksten zijn die aandacht meer dan waard.

Williams’ vader Miller, over wie ze in Vogue het volgende zegt: “He was really my rock. I can remember not even being able to think about when he wasn’t here anymore”, is het lijdend voorwerp in If My Love Could Kill, dankzij heldere elektrische gitaarklanken een song van een verraderlijke muzikale lichtvoetigheid. Miller Wallace moest machteloos ondergaan hoe zijn leven stilletjes aan werd uitgegomd door Alzheimer en die onmacht, die zowel vader als dochter trof, leidt tot een paar van de mooiste en tegelijk ook schrijnendste regels uit dit album: “Who robbed me of your memory / Robbed me of your time / Made her way into the symphony / Of your beautiful mind”.

In het openingsnummer Dust baseert Lucinda zich op gelijknamige gedicht dat haar vader schreef toen hij een jaar of dertig, veertig was en dat, vanuit het huidige perspectief, er ineens een extra dimensie bijkrijgt. Het gedicht gaat als volgt:

 

There is a sadness so deep
the sun seems black
and you don’t have to try to keep
the tears back

 

Because you couldn’t cry
if you wanted to.
Even your thoughts are dry.
All you can do

 

is stare at the ceiling
and wish the world would mend
and try to recall some better feeling
to no good end.

 

Bij haar vader zijn de gedachten nog ‘dry’, bij Lucinda zijn ze ‘dust’.

Op The Ghosts of Highway 20 treedt Williams de dood, die ze beschouwt als een van de laatste taboes, meermaals onverholen en met open vizier tegemoet. In Death Came, een nummer met subliem gitaarwerk, herdenkt ze haar moeder (“Oh I miss you so and I long to know / Why death gave you his kiss”) en in If There’s a Heaven stelt ze een vraag die allicht voor heel wat mensen geldt: “When you go, you let me know if there’s a heaven out there / When you leave me here to grieve in pain and despair / I’ve seen the face of hell, I know that place pretty damn well / But when you go, you’ll let me know if there’s a heaven out there”. Met het ouder worden, lijken sommige zekerheden ineens niet meer zo pertinent.

Een ander soort afscheid, nu in de vorm van scheiding, is de verwijdering die er door de jaren heen is ontstaan met haar broer. In de ballade Place in my Heart zet Williams de deur wagenwijd voor hem open in een – zoveelste – poging om de kloof tussen jongere broer en oudere zus niet zozeer te slechten als wel te versmallen, in de hoop dat de afstand die overblijft op een goede dag te overbruggen is: “You’ll always have somewhere to call home / No matter the circumstances / Wherever you are, you’re never alone / So don’t laugh and say what are the chances”. Er vallen nergens valse sentimenten te bespeuren, er is geen goedkoop effectbejag, enkel een hart dat zich opent om de verloren ziel in zich op te nemen en te omarmen. Het heeft bijna iets bijbels.

De twee nummers die het in zich hebben om uit te groeien tot meesterwerken, kijken beide over hun schouder naar een ver en een iets recenter verleden. In Louisiana Story, dat me wat toonzetting en klankkleur aan Coney Island Baby van Lou Reed doet denken (diezelfde open akkoorden en een soortgelijke sfeerschepping, en een zelfde soort cadans in de woorden), kijkt Williams terug naar haar jeugdjaren in Louisiana. Terugkijkend ziet ze ‘the sweetness’ en ‘the rough’, de ‘ice cream wagon’ en de ‘sins of the father’, het zalven en – bijna onvermijdelijk in streng religieuze gezinnen – het slaan. Ze doet dat met een zekere weemoed en zelfs met enig begrip, zonder een oordeel te vellen over de mensen en de tijd waarin ze leefden.

Het tweede nummer in deze rij is titeltrack The Ghosts of Highway 20. De titel verwijst naar de gelijknamige snelweg die de plaatsen waar Williams’ leven zich afspeelde verbindt tot een soort van levenslijn. De vraag die ze in dit nummer lijkt te stellen, is of we er ooit in slagen om helemaal loskomen van ons verleden, of we ons op een bepaalde dag volledig kunnen bevrijden van de geesten uit het verleden, geesten die we ons hele leven met ons meeslepen:  “Been sixty years, I don’t want for nothing / But my tears, they keep on coming / And my fears continue to haunt me / Along with the ghost of highway 20”. Het zijn vragen die geen definitief antwoord krijgen op dit antwoord, maar soms is dat niet eens nodig om te beseffen dat je naar iets bijzonders luistert. Want als The Ghosts og Highway 20 iets is, is het dat: bijzonder. 

Zie ook de eerdere review van Theo, waarbij ook muziekfragmenten te vinden zijn.

Review
Martin Overheul
Lucinda Williams
The Ghosts of Highway 20
Label: 
Highway 20 Records
Releasedatum: 
22-1-2016