Nick Cave: Skeleton Tree

 
 

Schrijnende schoonheid. Dat is wat je overhoudt als je muzikaal genie verbindt aan diep verdriet. Het soort verdriet dat je fysiek en mentaal onpasselijk maakt. Dat alle kracht uit je ledematen jaagt en als een bot mes tekeergaat in je hart. Dat zich als een roestige breinaald, in onvatbare slow motion, door je hersenen boort en je volstrekt verweesd, verdwaasd en verloren achterlaat. Het soort verdriet dat leidt tot een net niet krankzinnig makende pijn die op zoek naar onvindbare troost wordt omgezet in klanken. Om houvast te vinden terwijl je over een wankele hangbrug boven het inferno kruipt. Zoals Gustav Mahler dat deed met zijn vijfde symfonie. Henryk Górecki met zijn derde. Neil Young met Tonight’s the Night. Peter Milton Walsh van The Apartments met No Song, No Spell, No Madrigal. En nu Nick Cave met Skeleton Tree.

Het droevige verhaal achter Caves verdriet is genoegzaam bekend. Zijn vijftienjarige zoon viel vorig jaar op 15 juli van een 18 meter hoge klif in Brighton, liep daardoor een schedelbreuk, twee gebroken benen en een cerebrale bloeding op en stierf een dag later in het Royal Sussex County Hospital. Dat is een klinische en feitelijke opsomming, maar het is niet anders. Zo waren en zijn de feiten. De gevolgen zijn echter heel wat minder prozaïsch. Ze maken een eind aan een jong leven en zetten tal van andere levens in lichterlaaie, en de as van wat verbrand is zal nooit volledig van de zwartgeblakerde muren van hun leven verwijderd kunnen worden.

Dat is het drama dat heeft geleid tot een van de pijnlijkste albums die ik ken. Hoe overleef je zo’n klap. Hoe verwerk je die zwarte realiteit. Nick Cave probeert dat op Skeleton Tree door zijn pijn te vangen in noten, woorden en melodieën. Niet door die woorden uit te spuwen zoals hij dat deed in zijn jaren bij The Birthday Party, maar door ze te gebruiken als een soort van mantra om zichzelf te helen: “I knew the world it would stop spinning now since you've been gone / I used to think that when you died you kind of wandered the world / In a slumber til your crumbled were absorbed into the earth”, zing hij in het sublieme Girl in Amber, maar de wereld heeft de onhebbelijkheid om gewoon te blijven draaien en zich niets aan te trekken van het leed dat de mensen die haar bevolken overkomt.

Zoals dat wel vaker het geval is bij Cave, loopt er ook door dit album een ragfijne grens tussen pathetiek en emotie. Ook nu worden de grote gevoelens en de soms nog grotere woorden niet geschuwd. Maar verwachten dat iemand het verlies van een kind louter in subtiliteit vat, is voorbijgaan aan de koudste waarheid die een mens kan overvallen: “You believe in God, but you get no special dispensation for this belief now” (Jesus Alone). Het klinkt tegelijkertijd opgeblazen en volstrekt hulpeloos. De pathetiek is hem van harte gegund.

Opmerkelijk is de terughoudendheid waarmee de Bad Seeds deze songs spelen. Geen woeste razernij, geen kettingzaag die een boterbloem te lijf gaat, maar uiterste finesse (luister naar het titelnummer en krijg het warm en koud) en iets wat ik piëteit zou noemen. Ontzag voor degene die er niet meer is, maar wiens afwezigheid de klankkleur van dit album bepaalt vanaf de eerste tot lang na de laatste noot. En die daardoor ineens heel prominent aanwezig is. Probeer maar eens aan het opdrijven van het volume of furie te denken en tegelijkertijd onberoerd te blijven als Cave in I Need You “A long black car is waiting 'round / I will miss you when you're gone / I'll miss you when you're gone away forever / Cause nothing really matters” zingt terwijl je weet dat hij dit tot in elke gepijnigde vezel van zijn lichaam meent.

Nick Cave maakt zijn gang naar Canossa op Skeleton Tree, een gang die hem wat mij betreft bespaard had mogen worden. Ouders horen hun kinderen niet te overleven. Niet als die kinderen 15 zijn, niet als ze 59 zijn. Het heeft Cave behaagd zijn verlies met ons te delen. Dat levert een plaat op die de luisteraar soms het ongemakkelijke gevoel bezorgt dat hij als een ongegeneerde voyeur in het leven van een ander binnen gluurt. En die plaat is tegelijk een flinke dot balsem op de ziel van eenieder die ooit in de schoenen van Cave heeft gestaan of nog zal staan. Balsem die heel even verzacht, heel even voor vergetelheid zorgt, maar die nooit doet vergeten. Zo gaat dat met schrijnende schoonheid.

 

 

Review
Martin Overheul
Nick Cave
Skeleton Tree
Label: 
Bad Seed Ltd
Releasedatum: 
9-9-2016