VanWyck-God-Is-In-The-Detour

VanWyck

God is in the detour

Categorie:

door Ed Muitjens

17-12-2020

Koffie drinken met God. Waarom ook niet? God neemt tenslotte een omweg. Laat haar schepping even voor wat het is. Laat haar even in de steek. Het openings- en titelnummer van VanWycks derde album is het wonderlijke relaas over een bijzondere ontmoeting met een winkelende, vrouwelijke God die haar in een buurtwinkel aanspreekt omdat de thee te hoog in de schappen staat en buiten haar bereik ligt. Het lijkt een metafoor te zijn voor Gods steeds kleiner wordende invloed. Het lied is de poort die toegang biedt tot een collectie prachtliedjes waarop intimiteit wordt afgetast. Liedjes die perfect lijken te passen bij dit jaargetijde waarin daglicht zich steeds eerder gewonnen moet geven en haar hoofd legt in de schoot van de avond.

Haar stem is misschien niet perfect, maar daar waar het op persoonlijkheid en zeggingskracht aankomt kent zij, eerlijk gezegd, haar gelijke niet. Dat bewees ze onder meer tijdens een optreden in januari in Maastricht. Covid-19 was een dreiging die nog ver van ons was verwijderd, maar elders gestaag haar morbide gezicht ontsluierde. Het was een avond waarop afstand niet bestond. In het Magisch Theatertje verstond zij de kunst van betovering. Typisch zo’n optreden waarbij het nagenieten het weekend oversteeg. Niet veel later zou corona ons land volledig overvleugelen en lamleggen. Nederland deed letterlijk en figuurlijk haar deuren dicht.

Weg perspectief. Weg plannen. Dat gold ook voor VanWyck die voor haar nieuwe plaat een andere invalshoek zocht dan de ingetogen aanpak die haar eerste twee albums kenmerkten. Ook zij moest met het idee, om één en ander instrumentaal grootser aan te pakken, de gang naar de ijskast maken. Maar aan het eind van de dag blijft een muzikant een muzikant. Met enkele oudere nummers en een paar nieuw geschreven liedjes dook ze de studio in hetgeen heeft geresulteerd in dit nieuwe album dat acht tracks kent. In deze periode van verplichte stilstand keert ze, muzikaal gezien, in zichzelf. De instrumentale invulling is soberder dan ooit. Zo kruipt ze tweemaal achter de piano en vooral “This time that time”, een lied over tweede kansen en beloftes die rechtstreeks uit het hart lijken te komen, tikt perfectie aan. Tekstueel valt er weer veel te genieten, zoals in “Garbagemen”. Een lied over de collectanten van de vuilnisbelt, het afvoerputje van onze wegwerpmaatschappij. Ze schetst op een bijna poëtische manier een alledaags tafereel: “The garbagemen pick up their cans and trust their worried whispers to the wind.” De tekst in het daaropvolgende refrein is voor mij op dit moment nog ongrijpbaar, maar dat doet niets af aan de schoonheid ervan. Op “Your favourite tune” richt ze zich tot een vriendin die ze heeft verloren aan de dood. “Of the thousand times you made me laugh, never thought the last could come so fast.” Alle clichés kunnen uit de kast gehaald worden over ‘afscheid nemen’ maar als iets van dit nummer afstraalt dan is dat liefde. “Ballad of the quiet citizen” sluit dit prachtige album af. Het is een protestlied zonder een protestlied te zijn. Het bundelt de kracht van stil protest en solidariteit. Het is eerlijk gezegd doodzonde dat VanWyck op dit moment niet terecht kan in theaters om dit materiaal met haar prima band ten gehore te brengen. Om die reden zal ze 18 december een ‘Story edition’ van het album uitbrengen. Het is een digitale release waarin ze de nummers van het laatste album combineert met ‘spoken word’-onderdelen.

Persoonlijk terugkijkend op dit jaar is onder meer de muziek van VanWyck belangrijk voor mij geweest. Niet alleen zorgde die voor afleiding maar ook voor zelfreflectie. Zo ook dit nieuwe album. “God neemt een omweg”. Is het een indirecte verwijzing naar 2020, naar de heersende pandemie? Voor mij wel en daar gaat het om. Een muzikant creëert, moet loslaten en aanvaarden dat de luisteraar aan de wandel gaat met een wellicht heel andere interpretatie dan dat zij voor ogen heeft gehad. In een jaar waarin ‘vrijheid’ zo vurig is geclaimd is dit misschien wel vrijheid in haar meest pure vorm. De vrijheid van de eigen interpretatie. Het album zette mij, misschien wel door de titel, vooral aan om na te denken over ‘God’. Over onder meer het feit dat ik ‘God’ al tientallen jaren van me afduw, maar dat ik, ondanks dat ik me graag zie als atheïst, niet kan ontkennen dat ‘zij’ mij heel af en toe toch op de schouder tikt. Zoals ik dat ook bij anderen zie. Waarom is er zo vaak dat bijna onaardse streven? Waarom die blik naar boven, slaan vleugels tegen een plafond? Joost Zwagerman’s gedicht “Hier” uit zijn bundel “Wakend over God”, vat het wat mij betreft mooi samen. Zijn worsteling met God, om geheel andere redenen uiteraard, is een aaneenschakeling van teleurstellingen, maar hij ziet ook die mol die zich steeds weer een weg naar boven baant. God, zo stelt hij, heeft de schepping in de steek gelaten. Neemt een omweg. “De schepping bestaat niet meer”, schrijft hij. “Hooguit nog hier.” Een Goddeloze schepping. Je vindt het terug in dit gedicht. En misschien wel in een lied van VanWyck. Dat ze schreef nadat ze met God koffie had gedronken.

HIER

Al met al stelt de schepping
niet zo heel veel voor.

Een uit Gods hand gevallen
ansichtkaart, een onnauwkeurig schilderij,
een onduidelijk beduimeld formulier,
meer is de schepping niet.

Waarom dan toch naar sterren reiken,
waarom graaft in miljoenen tuinen
een en dezelfde mol zich naar omhoog?

Zo mompel ik en mompelt met mij
heel de mensheid, zonder oog voor
portokosten, textuur van verf,
de duimafdrukken op het formulier.

De schepping is al tijden door
God in de steek gelaten, bestaat
niet meer, hooguit nog hier.

(J. Zwagerman)


Websites

De Story Edition van "God is in the detour" is digitaal beschikbaar op alle streamingplatforms en te downloaden van Bandcamp.