Joni Mitchell: Hejira

Categorie:

door Rein van den Berg

30-12-2010

Ik ben vroeger wel eens door “vrienden” uitgelachen omdat ik Joni Mitchell platen in mijn verzameling had. Gelukkig heb ik mij daar nooit iets van aangetrokken. Haar For The Roses was mijn kennismaking met haar repertoire. Ik was oprecht gefascineerd door haar muze. De wijze waarop zij haar persoonlijke ervaringen liet wegzinken in haar werk ervoer ik als groots. Cryptisch en sierlijk waren haar teksten. Ze schilderde met woorden en metaforen, zonder daarbij meelijwekkend te worden. Joni had volgens mij een gigantische zelfdiscipline en een ijzeren drang tot perfectie. Een persoonlijkheid die vooral in haar jonge leven geworsteld heeft, en slechts sterker werd. Een vrouw van de wereld die uiteindelijk haar eigen artistieke vrijheid creëerde. Ze vond zichzelf in eerste plaats schilderes, en pas daarna muzikant. Sommige artiesten zijn echter dusdanig beeldend in hun composities dat hun schilderambitie mij niet vreemd voorkomt. Persoonlijk spreekt haar muziek mij meer aan dan haar schilderijen. De wijze waarop zij wegtrok van de singer songwriter folk hoek richting een meer vrije alternatieve, jazz georiënteerde stroming was ongekend, en dat terwijl ze binnen haar eigen genre al redelijk uniek was. Hejira (Arabisch vertaald: Reis) is een van de interessantste ontwikkelingen binnen haar muziek. Dit album verhaalt de status van hoe zij op dat moment in de wereld stond. Voor mij was haar muziek altijd een ontdekkingsreis, en Hejira bleek – achteraf bekeken – nagenoeg haar zwanenzang. Weinig van haar werk nadien was zo betekenisvol als dit ene album. Don Juan’s Wreckless Daughter viel het jaar erop enigszins tegen. (Bevatte een aantal knappe songs, maar was als geheel aanmerkelijk minder dan wat we van haar gewend waren) Naast joni, vertolkt Jaco Pastorius een meesterlijke rol op Hejira. De wijze waarop een basgitarist centraal werd geplaatst was een luisterrijk genot. Terwijl ook Joni’s hakkende gitaarspel op o.m. Black Crow niet uitvlakbaar is. Slechts negen composities stonden op deze plaat. Uitsluitend sterke composities, van Coyote tot Refuge of the Road. Een album waarvan de incubatietijd zelfs nu – bijna 35 jaar later – nog niet uitgewerkt lijkt. Ed heeft voor 2010 Johnny’s Garden top 15 samengesteld, maar de vraag is of ze alle 15 over 35 jaar nog overeind staan. Joni Mitchell’s belang voor de popmuziek is enorm, al was het uitsluitend op basis van dit ene unieke album. In Oor’s 1977 lijstje eindige Hejira op een armzalige 92ste plaats. Binnen mijn beleving is het juist een van de meest monumentale albums uit de (pop)muziek. Laten we in 2045 opnieuw de balans opmaken! (Wellicht zullen anderen het voor ons doen!) I looked at the morningAfter being up all nightI looked at my haggard face in the bathroom lightI looked out the windowAnd I saw that ragged soul take flightI saw a back crow flyingIn a blue skyOh I'm like a black crow flyingIn a blue sky.