Unknown

José James

While You Were Sleeping

Categorie:

door Ed Muitjens

24-08-2014

Je hebt artiesten die je blijft volgen. Omdat de muziek die ze maken je nu eenmaal aanspreekt of omdat ze je blijven verrassen. José James is zo iemand die ik vanaf zijn debuut The Dreamer in 2007 steevast ben blijven volgen. Iedere release koop ik eigenlijk blind en tot op de dag van vandaag heeft hij me niet teleurgesteld. Waarom spreekt hij me zo aan? Het is een combinatie van zijn diep in de jazz gewortelde muziek die hij op een bijzondere wijze weet te combineren met soul, R&B, hiphop en zelfs af en toe een vleugje blues. Zij ontwikkeling op dat gebied is opmerkelijk: The Dreamer was vooral een jazzplaat met R&B invloeden terwijl op de opvolger "Blackmagic" de R&B invloeden beduidend meer aanwezig waren. Als ik de pure jazz cd For all we know, die hij maakte met de Belgische pianist Jef Neve, even buiten beschouwing laat dan vormde No beginning no end de ultieme "meltingpot" van al de voornoemde stijlen. De vaak uitgesponnen, trage nummers op deze cd waren bij uitstek geschikt voor de latere uurtjes die de dag kent. Door de ingetogenheid kwamen vooral zijn vocale kwaliteiten centraal te staan waarbij hij bij het zingen, met betrekking tot emotie, als het ware enige afstand nam. Feit is in ieder geval dat James, door de jaren heen, heeft bewezen constant in beweging te zijn.Met While you were sleeping brengt José James zijn vierde cd uit en als mij één iemand dit jaar heeft verrast dan is hij het wel. Diegene die verwacht zou hebben dat de nieuwe cd in het verlengde zou liggen van zijn toch prettig in het gehoor liggende voorganger komt bedrogen uit. James gooit het roer compleet om. Rock en zelfs psychedelica met een vleugje drum and base in combinatie met hiphop en jazz vormen de hoofdmoot. Iedere poging om dit te kwalificeren als een "commerciële knieval" kan meteen richting prullenbak worden geworpen, want ondanks dat de muziek niet als ontoegankelijk kan worden omschreven is het wel degelijk noodzakelijk om deze plaat de tijd te gunnen om hem op waarde te kunnen schatten. Het openingsnummer Angel opent met op Jimi Hendrix gelijkend gitaarwerk. Na deze intro wordt over een stevige beat een repeterende gitaarriff neergelegd. Alleen de Fender Rhodes en de zangstijl bevatten hierbij nog het duidelijke jazzkenmerk want James blijft vocaal zijn liedjes, ondanks de nieuwe muzikale invalshoeken, hetzelfde benaderen en dat geeft een fraai contrast. Daarbij weet hij de diverse stijlen briljant te integreren zonder dat je ook maar ergens het gevoel krijgt dat het als los zand aan elkaar zit. Een uitstekend voorbeeld daarvan is Anywhere u go waarbij een, wederom keiharde, repeterende gitaarriff is te horen die zo aanstekelijk is dat zelfs mijn eega, nadat ze het nummer voor het eerst hoorde, spontaan haar luchtgitaar uit de kast haalde en geloof me, DAT gebeurt niet vaak. Daarbij is het drumwerk van drummer Richard Spaven een heuse "tour de force". In de brug, die ook aan het eind nog een keer wordt herhaald, krijgt het geheel een psychedelische en licht dromerig karakter. Het is een voortreffelijk nummer. Een ander hoogtepunt is de ruim 6 minuten durende titeltrack waarin de psychedelische invloeden de boventoon voeren. Dit fantastische lied zweeft van begin tot eind zonder ooit maar een teen op de aardbodem te zetten. Het wordt verder voorzien van een schitterende bij de sfeer passende gitaarsolo. Zoals wel vaker kenmerkt de muziek van James zich door hypnotiserende aspecten zoals onder meer in het enkel door bas, drums en synthesizer/orgel gedragen U R the 1. Ook hier is een hoofdrol weggelegd voor drummer Richard Spaven die met zijn basedrum vlak achter de beat zit en in iedere vierde maat er zover achter kruipt dat het lijkt als of hij uit de maat raakt. Aan de ene kant voelt dat hoekig en onnatuurlijk aan maar aan de andere kant heeft deze spitsvondigheid een ontzettende aantrekkingskracht waardoor het bij iedere luisterbeurt blijft boeien.Het op het befaamde Blue Note label verschenen album kent een dozijn liedjes waaronder twee covers. De eerste cover is het fraaie en uitermate sfeervolle Dragon, geschreven door zangeres Becca Stevens, die het nummer hier samen met James zingt. Het album wordt afgesloten met Simply beautiful, een nummer van Al Green waarop trompettist Takuya Kuroda een prachtige jazzsolo blaast. De titel doet zijn spel alle eer aan.Wat maakt een album tot een klassieker? Dat is soms moeilijk aan te geven maar ik bezit de, wellicht misplaatste, arrogantie om deze cd acuut te verheffen tot het selecte gezelschap platen in de muziekgeschiedenis dat deze titel mag voeren. Arrogantie mag men mij verwijten maar de misplaatstheid eigenlijk niet. Daarmee zou men mij namelijk niet tekort mee doen maar wel deze 36 jarige geweldenaar uit de Verenigde Staten. Aan het genre vocale jazz, waarin hij tenslotte zijn eerste voetstappen heeft gezet, heeft hij een compleet andere dimensie gegeven. Hij rekt het op zoals bijvoorbeeld Jimi Hendrix dat met de blues wist te doen. Mede daarom is While you were sleeping niet alleen één van de beste cd's maar ook één van de allerbelangrijkste van het nog lopende jaar. José James heeft bewezen de uitdaging en het risico niet te schuwen. De plaat is vernieuwend en grensoverschrijdend en, het allerbelangrijkste, van een dergelijke kwaliteit dat ik zonder terughoudendheid achter mijn woorden kan staan. Ik hoop alleen dat deze cd, die in mijn ogen een sleutelplaat in het oeuvre van José James is, die status in de muziekhistorie mag krijgen die hij verdient. Het is jammer dat ik het daarin niet voor het zeggen heb.


Websites