Smile

61JVrai5RBL._SL1500_500

Laura Nyro

 

Ik ben de mix van een Groningse moeder en een Friese vader. Mijn vrijwel zorgeloze jeugd bracht ik door in Friesland. Mijn kleuterjaren waren nabij Harlingen, de geboortegrond van mijn pa. Daarna meer zuidelijk, voorbij Gaasterland, in een overzichtelijk vissersdorpje aan het IJsselmeer, en vanaf mijn elfde verhuisden we naar een Noordelijk gelegen enclave, vijfentwintig kilometer rechtsboven Leeuwarden. Mijn vroegste herinneringen blijven hangen bij de geur van palingrokerijen en visnetten die aan de wal hingen. Ik was een buitenkind, meestal de hort op. Er was vrijheid volop bij mijn opa, zijn kippenhok, de bovenverdieping van een schuur, die tevens dienstdeed als duiventil, zijn molen en de hangaar van zijn transportbedrijf. Mijn oom Rein had een houtzagerij. Een immens terrein met loodsen en een ruime oppervlakte waar bomen lagen te wateren, en gezaagde partijen gereedlagen voor transport. Ik kon mij daar als kind uitstekend vermaken. Ik had van mijn ouders religieuze waarden meegekregen. Bij het opgroeien bleek daarmee steeds minder affiniteit, ondanks dat ik met plezier naar de jeugdsociëteit ging van de Hervormde kerk. De kerk had een ruimte ingericht waar je met leeftijdsgenoten kon socialiseren door te tafeltennissen en te luisteren naar muziek. Muziek van de vroege jaren zeventig, zoals Blood, Sweat and Tears, Nick Drake, Chicago en Pink Floyd.

Het was daar waar ik ook kennismaakte met, en ingenomen werd door de muziek van Laura Nyro. Ik vermoed dat zij mijn eerste muzikale heldin werd. Ik raakte gefascineerd door de intensiteit van haar zang, en de verrassende tempowendingen die haar songs in zich hadden. Later las ik dat zij autodidact was. Ze had zichzelf pianospelen geleerd. Het verklaarde haar kenmerkende stijl. Ze was Joods en kwam uit New York. Een artikel onder de kop Ophelia van de Bronx verscheen in muziekkrant Oor, en verschafte voor mij meer achtergrondinformatie. Bij de dichtstbijzijnde platenwinkel lagen de albums van Laura Nyro niet voor het oprapen. Bestellen was wel mogelijk, tot ik ze later zelf ging halen, Bij De Put. (De platenwinkel voor Leeuwarden en omstreken) Daar kocht ik Smile. Ze had na een tijdsbestek van vier jaar eindelijk weer een plaat uitgebracht. In de tussenliggende had ze een stormachtige relatie gehad met ene David Bianchini, een Vietnam Veteraan. Ze trouwde hem. Ze verruilden New York voor een plaatsje in de staat Massachutes. Het huwelijk duurde weliswaar slechts drie jaar, maar Nyro was gewend geraakt aan het relaxte plattelandsleven. Na een creativiteitsuitbarsting in de jaren zestig, die resulteerde in haar eerste vijf albums had ze genoeg geld verdiend. Mede dankzij het zakelijke instinct van David Geffen had ze zich voorgenomen het rustiger aan te doen. Echter het uitblijven van succes onder eigen naam bleef wringen.

Muzikaal had Laura Nyro overigens allerminst stil gezeten. Ze had zich in Aziatische muziek verdiept, was verder gegroeid richting de Jazz. Ze pakte verder waar ze was gestopt en ging, opnieuw voor Columbia Records, in zee met arrangeur en producent Charlie Calello. Met hem had ze haar meesterwerk Eli and the Thirteenth Confession (1968) gerealiseerd. Alle facetten van de achterliggende jaren komen op Smile tot uiting. Het album werd opgedragen aan haar moeder Gilda, die op negenenveertig Jarige leeftijd stierf aan de gevolgen van baarmoederhalskanker. Zij zou er, twintig jaar later, op dezelfde leeftijd, eveneens aan komen te overlijden. Smile werd een bescheiden succes, maar het leverde haar vooralsnog niet de reputatie, de erkenning op die ze, volgens mij, in de popmuziek zou moeten hebben. Laura Nyro’s muziek kwam vroeg in mijn jeugd, en nu bijna vijftig jaar nadat ik kennismaakte met die muziek, is de band enkel sterker geworden. Vandaar mijn verbazing toen ik mij onlangs realiseerde dat ik een tweetal van haar vinyl platen begin jaren negentig verruild had voor cd’s. Het voelde bijna als verraad aan een idool. De gemaakte fout heb ik gelukkig onlangs weer kunnen corrigeren. Nyro is en blijft eenzame klasse. Ze stierf in het voorjaar van 1997, evenals Jeff Buckley, en mijn oma.

 

Smile
Laura Nyro

Rein van den Berg

9-6-2020


Label:
Columbia Recordings


Releasedatum:
14/02/1976