AMSTERDAM KLEZMER BAND AND SONDORGO - SZIKRA

Amsterdam Klezmer Band & Söndörgõ

Szikra

Categorie:

door Ed Muitjens

10-05-2021

“Groot verdriet huilt niet makkelijk. Het leed dat mijn moeder, Ida Vos, met zich meedroeg was zo groot, zo veelomvattend, dat ze zelden kon huilen. Mijn moeder huilde met haar pen. Haar tranen werden gedichten, puur en transparant.”

De klas van Ida Vos

Het zijn de woorden die Bert Vos heeft geschreven als inleiding van de gedichtenbundel “Vijfendertig tranen”. Zijn moeder, Ida Vos, schreef deze vijfendertig gedichten, vijfendertig jaar na het uitbreken van de tweede wereldoorlog. Omdat het er eindelijk uit moest. “Vijfendertig tranen” is een verwijzing naar het aantal Joodse kinderen die in haar klas zaten. Acht jaar zullen ze ongeveer zijn geweest toen de oorlog uitbrak. Misschien was een enkeling iets ouder. Slechts vier van hen overleefden het. Eenendertig klasgenootjes niet. Ze bleven voor altijd jong. In ieder geval in de herinnering van Ida Vos. Ze mochten niet ouder worden.
De gedichten zijn veelal kort en de taal kenmerken zich door eenvoud. “Ik wilde het grote drama pakken in een kleine vorm”, zoals ze het zelf schreef. Bang als ze was voor mogelijk valse sentimenten. Ieder jaar op 4 mei haal ik deze bundel weer uit de kast. Tientallen keren heb ik deze gedichten al gelezen maar de man met de sloophamer komt ieder jaar weer langs.

Rekenles

iedere morgen was het
in de klas
gemakkelijker
te weten
wie slachtoffer of
leerling was

Dit jaar bleef de bundel langer op tafel liggen en dook ik in mijn platenkast op zoek naar één van de weinige cd’s die ik heb waarop Klezmer-muziek centraal staat. Klezmer-muziek is doorgaans instrumentaal en vaak uitbundig. Het wordt gezien als bruiloftmuziek die werd gespeeld door Jiddisch sprekende Joden uit Oost-Europa. Ik weet het niet zeker maar wellicht dat de Amsterdam Klezmer Band daarom samen met de Hongaarse groep Sondorgo in 2018 een cd heeft uitgebracht. “Szikra” heet het album. Een fijne plaat waarop muziek is te horen die is ontstaan ver voordat de waanzin in 1940 begon. Muziek die Ida Vos deed denken aan een leven en wereld die na 1945 niet meer bestond. En ook niet meer terugkwam.

Ik heb deze cd uit de kast gehaald, omdat ik las dat het de lievelingsmuziek van Ida Vos was. Aan de ene kant deed het iets met haar, aan de kant wist het haar tot rust te brengen. Op de avond voordat ze in 2006 stierf luisterde Bert Vos, zelf een Klezmer muzikant, hand in hand samen met zijn moeder naar Klezmer muziek. Ida Vos werd 74 jaar. “Vijfendertig tranen” is haar erfenis. Een erfenis die ik ieder jaar uit de kast zal blijven halen. Niet alleen omdat het moet. Vooral omdat ik het wil.

Aardrijkskunde

zij had een onvoldoende
voor aardrijkskunde
die laatste dag
maar wist een week later
precies waar Treblinka lag

héél even maar

Label: Velvet Music